دانش بومی به مجموعه ای از داشته ها، مهارت ها، ارزش ها، باورها، ابزارها و روش های یک گروه اجتماعی یا ملتی گفته می شود که در زمینه های گوناگون زندگی از طریق تجارب و تایید نسل های متمادی به ارث رسیده است، و کاربرد صحیح آن می تواند منجر به توسعه درون زا - که در واقع توسعه منطبق با فرهنگ مردم و محیط آن جامعه می باشد شود. از این رو مقاله حاضر به شناسایی یکی از مهم ترین رویکردهای روشی نوین در عرصه تحقیقات اجتماعی و جایگاه آن در شناخت دانش و ارزش های بومی می پردازد. نظریه بنیانی این قابلیت را دارد که بجای آنکه به اثبات نظریه های موجود بپردازد، با شناخت واقعیت موجود در هر جامعه نظریه های جدیدی منطبق با آن جامعه خلق کند. اهتمام روش شناسی نظریه بنیانی بر تولید و ساخت نظریه از دل داده های موجود در جامعه مورد مطالعه است. در این روش از رویکرد استقرایی استفاده می شود و محقق کار خود را با مشاهده و مصاحبه ها شروع می کند و سپس الگوها، مضامین، یا مقوله های عام را پیش می نهد. پس از این مرحله، به مدد روش های تفسیری، نظریه ها (بدون پیش انگاشته های قبلی و تایید و رد آن ها) تولید و ارائه می شود. ازاین رو با توجه به ماهیت این نظریه می توان آن را به مثابه یک روش یا ابزار جهت شناخت ارزش ها، مهارت ها و به طور کلی دانش بومی جامعه مورد استفاده قرار داد.

هدف از انجام پژوهش حاضر، تحلیل موانع فراروی کارآفرینی زنان روستایی در استان کرمانشاه می باشد که با استفاده از رویکرد کیفی و با روش نظریه بنیانی انجام پذیرفت. به این منظور، 18 نفر از زنان کارآفرین روستایی در استان کرمانشاه با استفاده از روش های نمونه گیری هدفمند و نظری، انتخاب شدند و نمونه گیری تا رسیدن به اشباع داده ها ادامه یافت. تکنیک مورد استفاده برای جمع آوری داده ها شامل مصاحبه عمیق انفرادی و یادداشت برداری میدانی بود. بر اساس یافته ها، شرایط علّی شامل (نداشتن سرمایه و پس انداز کافی، نداشتن توانایی ریسک پذیری به واسطه عدم پشتوانه مالی، دسترسی نداشتن به منابع اولیه و. . . )، شرایط زمینه ای شامل (سازه های نامناسب آموزشی، مدیریتی، اجتماعی و ارتباطی-اطلاعاتی)، شرایط مداخله گر شامل (موانع سیاستی-قانونی و موانع حمایتی)، راهبردهای به کار گرفته شده به وسیله جامعه مورد مطالعه شامل (پایین آمدن اعتماد به نفس، رها کردن کسب و کار در نیمه راه و. . . ) و پیامدها شامل (عدم ایجاد جوّ کارآفرینانه در روستا، وابستگی به سرپرست خانوار) از نتایج این پژوهش بودند. هم چنین نتایج نشان داد که زنان روستایی برای اقدامات کارآفرینانه با موانع مختلفی روبه رو هستند که سبب کاهش میزان رفتارها و اقدامات کارآفرینانه و در نهایت افزایش میزان وابستگی آنان به سرپرستان خانوار روستایی در استان کرمانشاه شده است. بر اساس نتایج، ارائه تسهیلات مناسب، برگزاری کلاس های آموزشی، آگاهی بخشی به زنان روستایی نسبت حقوق فردی و اجتماعی خود و معرفی سازمان های حمایت کننده از آنان پیشنهاد می گردد.

نظریه های علمی در ورای خود، دارای مبانی متافیزیکی هستند، خواه این امر به صراحت بیان شود یا نشود. این مبانی نقش مهمی را در تحول نظریه های علمی، تقریبا در همه مراحل آن، ایفا می کنند. در نظر گرفتن دیدگاه ها متافیزیکی جدیدی به منزله مبانی نوین، می تواند منجر به فراهم آوردن نظریه های علمی نوینی خواهد شد. در این مقاله دیدگاه اسلام در باب ماهیت آدمی به منزله مبانی نوینی برای بسط علوم انسانی، به ویژه روان شناسی، پیشنهاد شده است. بر اساس این دیدگاه در مورد انسان، اصول معینی برای تبیین عمل در اختیار خواهد بود. اصول زیر پیشنهاد شده اند: عقلانیت، تصمیم گیری: جدال ورزی، خود فریبی، تحریف نظام مند، و اضطرار. برای نشان دادن این که این دیدگاه در روان شناسی مورد نیاز است، تحلیلی از نظریه اسکینر در باب عمل صورت پذیرفته است. هرچند وی اصرار می ورزد که هم خصیصه التفاتی عمل آدمی و هم قصد، در نظریه وی مورد توجه قرار گرفته است . در این مقاله استدلال شده است که سبک وی در تبیین، مکانیستی است و این سبک، قاصر از آن است که بتواند قصد و خصیصه التفاتی عمل آدمی را تبیین کند.

هدف از انجام این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر بر عدم موفقیت هنرستان های کشاورزی استان خوزستان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و از نظریه بنیانی (گراندد تئوری) به عنوان روش تحقیق استفاده شده است. به منظور جمع آوری اطلاعات از روش مصاحبه های نیمه ساختاریافته استفاده شد. محدوده این پژوهش با توجه به قلمرو موضوعی آن شامل مدیران و هنرآموزان هنرستان های کشاورزی استان خوزستان بودند. مطالعه با نمونه گیری هدفمند شروع شده و در طی تکامل طبقات، با نمونه گیری نظری ادامه یافت. تجزیه وتحلیل داده ها با نرم افزار MAXQDA انجام شد. مشارکت کنندگان این پژوهش 5 نفر مدیر و 25 نفر هنرآموز کشاورزی بوده که در پنج هنرستان کشاورزی استان خوزستان مشغول به فعالیت بودند. سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر روی داده ها انجام شد. نتایج نشان داد که مهم ترین مشکلات هنرستان های کشاورزی استان خوزستان شامل موانع خانوادگی (3 مقوله فرعی)، پژوهشی (1 مقوله فرعی)، آموزشی (5 مقوله فرعی)، انگیزشی (3 مقوله فرعی)، نهادی (13 مقوله فرعی)، آگاهی و نگرشی (3 مقوله فرعی)، مدیریتی (5 مقوله فرعی) و مالی (3 مقوله فرعی) بود (جمعاً 36 مقوله فرعی). لذا، می توان از طریق شناسایی مشکلات و موانع باعث مشارکت منسجم­تر مدیران و هنرآموزان در جهت بهبود کیفیت آموزش هنرستان های کشاورزی و افزایش انگیزه و علاقه ذی­نفعان به کسب دانش بخش کشاورزی شد.

بسیاری از پژوهشگران ارزشیابی، بر این باورند که طرح های عمران روستایی بدون نظارت و ارزشیابی، اتلاف وقت و هدررفت هزینه های گزاف است. طرح هادی، یکی از طرح های عمران روستایی است که چندین سال است در استان کرمانشاه به اجرا درآمده، اما تاکنون ارزشیابی کیفی از آن به عمل نیامده است. لذا هدف این مطالعه، ارزشیابی طرح هادی روستایی در روستای کرناچی واقع در 5 کیلومتری شهر کرمانشاه است. در این مطالعه میدانی، ضمن بهره گیری از نظریه بنیانی، برخی از تکنیک های PRA برای جمع آوری اطلاعات مورد استفاده قرار گرفت. ترسیم نقشه اجتماعی، نمودار ون، قدم زدن عرضی و نیز استفاده از مصاحبه گروه متمرکز، از جمله تکنیک های مورد استفاده بودند. واکاوی داده ها نشان داد که مردم روستای کرناچی گرفتار مسایل و مشکلات عدیده ای مانند کمبود امکانات زیربنایی، ضعف مراکز خدمات رسانی، مسایل متعدد زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی هستند. در نهایت به منظور اعتباربخشی به نتایج این مطالعه، طی دو جلسه جداگانه با حضور اعضای شورای اسلامی روستا و کارشناسان استانداری، نتایج مورد تایید آنان قرار گرفت. نتایج این مطالعه می تواند توصیه هایی برای برنامه ریزان طرح هادی در استان کرمانشاه داشته باشد، بدین صورت که اگر قرار باشد طرح های عمران روستایی به اهداف از پیش تعیین شده خود برسند، مشارکت فعال روستاییان در مراحل برنامه ریزی و اجرای این طرح اجتناب ناپذیر است.

حسابرسی داخلی در محیط های متنوع به لحاظ قانونی و فرهنگی و برای سازمان هایی با اهداف، اندازه، پیچیدگی و ساختار متفاوت و توسط افراد درون یا برون سازمانی انجام می شود. با توجه به تصویب دستورالعمل کنترل های داخلی بورس اوراق بهادار در سال 1391 و تشکیل انجمن حسابرسان داخلی در همان سال دیری نیست که حرفه حسابرسی داخلی در ایران به شکلی جدی پا به عرصه ظهور گذاشته است. به این منظور در تحقیق حاضر با اتخاذ رویکرد کیفی تحقیق و استفاده از روش کلاسیک نظریه بنیانی به بررسی درک و تلقی مدیران حسابرسی داخلی به عنوان مجریان حرفه از حسابرسی داخلی و انطباق آن با استاندارد های بین المللی پرداخته شده است. نتایج بررسی، حاکی از فاصله عملکرد حسابرسی داخلی در ایران از نظر مدیران حسابرسی داخلی در مقایسه با تعریف حسابرسی داخلی در استانداردهای بین المللی انجمن حسابرسان داخلی و نیاز به بازتعریف آن در ایران است.

شناخت راز و رمزهای بقای مجتمع های زیستی مانند زیست بوم های پایدار و سازوکارهای بومی در معیشت پایدار این جوامع می تواند روزنه ای برای دستیابی به توسعه پایدار روستایی باشد. در این پژوهش روستای هجیج به عنوان نمونه ای از یک منطقه بومی و هدف گردشگری با داده های طبیعی و فرهنگی بسیار، به صورت کیفی با کاربرد روش نظریه بنیانی مبتنی بر رویکرد ترکیبی، کاربردی و اکتشافی مورد مطالعه قرار گرفت تا بتوان راز این ماندگاری را کشف کرد.در این راستا 53 نفر سرپرست خانوار از 171 خانوار این روستا (با جمعیت 571 نفر) به شیوه نمونه گیری هدفمند با رویکرد زنجیره ای مورد مصاحبه عمیق نیمه ساختارمند قرار گرفتند. علاوه بر آن، از مشاهده مستقیم، بررسی اسناد و تجارب شخصی نیز بهره گرفته شد. سپس، نتایج تحلیل محتوا گردید. با کدگذاری محوری و طی روند خط سیر داستانی از 4 مقوله، 20 زیر مقوله و 132 مفهوم، الگوی پارادایمی مطالعه به عنوان الگوی معیشت زیست بوم پایدار هجیج ارائه شد. الگوی مبتنی بر نتایج، نشان داد که مردم این روستا با بهره گیری از مجموعه ای از داشته های طبیعی، اجتماعی، انسانی، فیزیکی، دانش بومی و فرهنگی، راهبردهای متنوعی را برای نگهداری زیست بوم خود از دیرباز در پیش گرفته اند. اما هجوم پیامدهای منفی و عنصرهای مداخله گر، زندگی این الگوی پایدار را در زمان کنونی به خطر انداخته که نیازمند توجه جدی است.

هدف از انجام این پژوهش، ارائه مدلی پارادایمیک برای توسعه آموزش کارآفرینی در دانشگاه های نسل سوم بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد، کیفی است که با استفاده از روش نظریه بنیانی انجام پذیرفت. جامعه مورد مطالعه شامل خبرگان در زمینه موضوع مورد مطالعه بود. نمونه ها با استفاده از روش های نمونه ‎گیری هدفمند از نوع گلوله ‎برفی و نظری انتخاب شدند. مرحله جمع آوری داده ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت که در این پژوهش با تعداد 19 نفر اشباع نظری حاصل شد. ابزار جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه باز، مصاحبه عمیق انفرادی و یادداشت ‎برداری بود. اعتبار پژوهش با استفاده از تکنیک های مثلث ‎سازی و کنترل اعضا تأیید شد. نتایج به ‎دست ‎آمده از داده های پژوهش در فرآیند کدگذاری باز، محوری و انتخابی در قالب مفاهیم استخراج و طبقه ‎بندی گردید. نتایج نشان داد برای توسعه آموزش‎ کارآفرینی در دانشگاه های نسل سوم وجود مجموعه ای از عوامل ضروری است که مهم ترین آن ها شامل شرایط علی (از قبیل رهبری کارآفرینانه، استراتژی نوآورانه، بهبود کیفیت آموزش های‎ کارآفرینی و توسعه سرمایه های انسانی)، شرایط زمینه ای (از قبیل عوامل فرهنگ کارآفرینانه، ساختار سازمانی منعطف و توسعه شبکه روابط)، شرایط مداخله گر (از قبیل سیاست گذاری صحیح و توسعه زیرساخت ها)، اقدامات (از قبیل توسعه فعالیت های اقتصادی و کارآفرینانه، توسعه آموزش و پژوهش در حوزه کارآفرینی، توسعه ارتباطات و تعاملات، توسعه زیرساخت ها و منابع و فرهنگی-اجتماعی) و پیامدها (از قبیل پیامدهای روان‎شناختی، پیامدهای آموزشی-علمی، پیامدهای اقتصادی و پیامدهای فرهنگی-اجتماعی) بود. بر اساس نتایج پژوهش، به روزرسانی آموزش های کارآفرینانه از طریق توسعه روابط بین ذی نفعان پیشنهاد می گردد.

این پژوهش به فهم زنانه‏انگاری مادری می پردازد و اینکه قرار گرفتن مادری در حیطه مسئولیت‏های زنانه بر مبنای چه عواملی برساخته و با چه وضعیت ها و عناصری درک می ‏شود و پیامدهای آن بر زندگی روزمرۀ زنان چیست. با بهره گیری از رهیافت گرندد تئوری و انجام مصاحبه‏های عمیق با 32 نفر و گردآوری و تحلیل داده‏ها چهار پدیده "زنانه انگاری مادری" " مقاومت در برابر زنانه انگاری مادری" " گفتمان مسلط و ایده‏آل مادری" و "مقاومت در برابر گفتمان مسلط مادری" پدیدار شده اند. از یافته ها چنین برمی آید که انتظار از زنان برای ایفای تمام و کمال نقش مادری، امری برساختة ساختار ها و سنت ها و ناشی از فشار گفتمان‏های مختلف است. در برابر، میل زنان به مادری کردن توسط برخی دیگر پدیده ای جهان شمول، غریزی و دارای ذاتی ازلی و ابدی فهم شده است. "گفتمان مسلط مادری"، زنان را به رعایت الگوهای اید‏آل مادری فرا می خواند و دیدگاه هایی که در تقابل این گفتمان قرار می گیرند با عزیمت از «مادر بودن/مادری» به سوی «مادری کردن/مادرانگی»، پدیده مرکزی "تکثر در نقش مادری" و شبه نظریه "ظهور شیوه های مادرانگی سیال" را دربردارند. نتیجه آن که اسطوره-افسانه « مادری، نقشی زنانه» به چالش کشیده می شود و ما شاهد چرخش از رویکردهایی که مادری را صرفا زنانه و دارای اصالتی ذاتی می پندارند به سمت سیالیت و پویایی برساخت مادرانگی هستیم که در این سپهر گفتمانی، مادری الزاماً امری زنانه شمرده نمی شود.